محمد حسين صنيع خاتم

خلاصه : محمد حسين صنيع خاتم از استادان برزگ خاتم سازي در ايران بود. وي در سال 1336 ه.ق ملقب به امين الصنايع شد . و چندي بعد درجه اول هنر را از دربار پهلوي دريافت كرد. وي خطوط شكسته و نستعليق را نيكو مي نوشت و گاه نيز شعر مي سرود. وي درسال 1329 يا 1331 ه.ش در گذشت.
گروه : هنر
رشته : صنايع دستي
گرايش : خاتم سازي
والدين و انساب : پدر محمد حسين صنيع خاتم مردي به نام محمد كاظم ساز از استادان هنر خاتم سازي درايران در قرن حاضر بود.
اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : محمدحسين صنيع خاتم در 20 بهمن 1262ه.ش در خانواده محمد كاظم خاتم كار شيرازي در شيراز به دنيا آمد.
تحصيلات رسمي و حرفه اي : محمدحسين صنيع خاتم هنرهايي چون خاتم كاري به سبك شيرازي( خاتم شيراز)، خوشنويسي در سبكهاي شكسته و نستعليق و حتي سرودن شعر را نزد پدر هنرمند خود محمدكاظم خاتم ساز شيرازي آموخت.
خاطرات و وقايع تحصيل : محمد حسين صنيع خاتم در دهه 1260ه.ش در شيراز و پس از آن نيز به تحصيل مشغول بود، در آن روزگار محمد رضا شاه پهلوي برايران حكومت مي كرد.
فعاليتهاي ضمن تحصيل : محمدحسين صنيع خاتم در كنار آموختن شوه خاتم سازي به سبك شيراز در نزد پدر خود، به تمرين خطوط نستعليق و شكسته پرداخت و نيز گاه شعر نيز مي سرود.
استادان و مربيان : مهمترين استاد محمد حسين صنيع خاتم پدر هنرمندش محمد كاظم خاتم ساز بود كه يكي از خاتم سازان مشهور شيراز به شمار مي رفت.
وقايع ميانسالي : محمدحسين صنيع خاتم در سال 1336ه.ش لقب امين الصنايع و چندي بعد نشان درجه اول هنر از دربار پهلوي و وزارت فرهنگ را دريافت كرد. وي در كنار آن به تمرين در خوشنويسي و سرودن شعر مي پرداخت.
زمان و علت فوت : محمد حسين صنيع خاتم در سال 1329ه.ش يا 1331ه.ش براثار تصادف و خونريزي مغزي در گذشت.
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : از آنجا كه محمدحسين صنيع خاتم درسال 1326ه.ش لقب امين الجنيايع و چندي بعد نشان درجه اول هزار از دربار پهلوي را دريافت كرد، مي توان حدس زد كه وي به عنوان هنرمندي خاتم ساز در استخدام دربار بوده است.
فعاليتهاي آموزشي : در منابع خبري از فعاليتهاي آموزشي محمد حسين صنيع خاتم نيامده است اما با توجه به پديد آوردن آثار گرانبهاي هنري و شهرت وي بعنوان يك استاد بزرگ خاتم ساز بسيار محتمل است كه درزمينه شاگردان را نيز تربيت نموده باشد.
ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : محمد حسين صنيع خاتم دركنار اشتغال به خاتم سازي، به سرودن شعر از سر تفنن و نيز تمرين خطوط نستعليق و شكسته مي پرداخت.
شاگردان : بسياري از استادان خاتم سازي به ويژه استادان سبك خاتم شيراز از آثار محمد حسين صنيع خاتم تقليد و اقتباس نموده اند.
جوائز و نشانها : مدال طلاي نمايشگاه بين المللي بروكسل درسال 1958.م لقب امين الصنايع در سال 1336ه.ش، نشان درجه اول هنر از دربار پهلوي و وزارت فرهنگ و هنر از جوايزي است كه محمد حسين صنيع خاتم دريافت نموده است.
چگونگي عرضه آثار : محمد حسين صنيع خاتم بسياري از آثار خود از جمله خاتم كاري كاخ مرمر رابه سفارش دربار پهلوي انجام داده است.

محمد هادى گلريز خاتمى

خلاصه : محمد هادى گلريز خاتمى متولد ۱۳۱۸ شيراز است. او از كودكى نزد استادان خانوادگى به يادگيرى اين هنر پرداخت. تا آنجا كه در دوران جوانى ‏به آن ميزان از توانايى و تبحر در رشته اش دست يافته بود كه براى ساختن تالار خاتم مجلس شوراى ملى از طرف وزارت فرهنگ و هنر آن زمان ‏دعوت به كار شد و همين همكارى شرايط استخدام او را درفرهنگ و هنر سابق و سازمان ميراث فرهنگى فعلى در سال ۱۳۴۷ فراهم كرد. محمد هادى گلريز خاتمى تا سال ۱۳۷۹ كه از اين سازمان بازنشسته شد، به فعاليت هاى هنرى در اين مركز مى پرداخت. به اين ترتيب، وى ‏نزديك به نيم قرن است كه به خاتم كارى يعنى حرفه خانوادگى اش اشتغال دارد.
گروه : هنر
رشته : خاتم كاري
والدين و انساب : در دوره قاجاريه نيز با وجود روبه زوال نهادن اين هنر، خاتم سازان شيرازى آثارى همچون در حرم حضرت عبدالعظيم (ع) درتهران و ديگرى كه هم ‏اكنون در موزه ايران باستان است، خلق كردند وبهترين خاتم هاى «شش ضلعى» اين دوره درتهران و شيراز ساخته شد. يكى از خاندان هاى شيرازى كه در زمينه هنر خاتم كارى داراى سابقه ديرين تاريخى است،همانا خاندان گلريز خاتمى است و محمد هادى گلريز ‏خاتمى از هنرمندان شاخص اين خاندان و از زمره بهترين هاى خاتم كارى معاصر ايران محسوب مى شود.
اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : تولد در شهر خاتم و خاتم كارى در كنار اين پيشينه خانوادگى براى محمدهادى كوچك بهترين شرايط را براى آموزش و يادگيرى اين هنر ديرپاى ‏ايرانى فراهم كرد و او از كودكى نزد استادان خانوادگى به يادگيرى اين هنر پرداخت. ‏ ‏3-دوران حرفه آموزي و تحصيلات رسمي:‏
تحصيلات رسمي و حرفه اي : محمد هادى گلريز خاتمى از كودكى نزد استادان خانوادگى به يادگيرى اين هنر (خاتمكاري) پرداخت. تا آنجا كه در دوران جوانى به آن ميزان از توانايى و تبحر ‏در رشته اش دست يافته بود كه براى ساختن تالار خاتم مجلس شوراى ملى از طرف وزارت فرهنگ و هنر آن زمان دعوت به كار شد و همين ‏همكارى شرايط استخدام او را درفرهنگ و هنر سابق و سازمان ميراث فرهنگى فعلى در سال ۱۳۴۷ فراهم كرد.
هم دوره اي ها و همکاران : از استادان هنر خاتمكاري محمد هادى گلريز خاتمى مي توان به استاد صنيع خاتم. استاد امين الصنايع، استادمحمد حسين، استاد محمود صنيع خاتم، استاد على نعمت و ‏استاد جمشيد صفائى را نام برد.‏
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : محمد هادى گلريز خاتمى در سال ۱۳۴۷ به استخدام وزارت فرهنگ و هنر سابق و سازمان ميراث فرهنگى فعلى درآمد. محمد هادى گلريز خاتمى تا سال ۱۳۷۹ از اين ‏سازمان بازنشسته شد.‏ گلريز خاتمى مدتى سرپرستى كارگاه خاتم سازمان ميراث فرهنگى را نيز بر عهده داشته است. كارگاه خاتم به سال ۱۳۰۹ در مدرسه صنايع ‏مستظرفه و به سرپرستى استاد صنيع خاتم تأسيس شد. در سال ،۱۳۱۱ استاد امين الصنايع و سپس استادانى چون محمد حسين صنيع خاتم ‏و محمود صنيع خاتم و على نعمت سرپرستى اين كارگاه را به عهده داشتند. از ۱۳۷۹ محمد هادى گلريز خاتمى و پس از او استاد جمشيد ‏صفائى سرپرستى اين كارگاه را به عهده داشته اند.‏ همچنين او از سال ۱۳۶۴ در فرهنگستان هنر و شوراى ارزشيابى هنرمندان سازمان ميراث فرهنگى عضويت داشته است.‏
فعاليتهاي آموزشي : محمد هادى گلريز خاتمى علاوه بر كار، پيوسته براى خلق آثار تازه در خاتم كارى ايرانى و يا بازسازى آثار گذشتگان،به آموزش اين هنر نيز پرداخته و در ‏كنار آموزش خانگى ،از حضور در مراكز آكادميك هنرهاى سنتى نيز غافل نمانده است. دانشگاه هنر و دانشگاه سوره از مراكزى است كه او در ‏كنار آموزش و انتقال آموخته هايش به نسل تازه، در تنظيم پايان نامه هاى دانشجويان صنايع دستى نيز با آنان همكارى داشته است. خاتمى در ‏مجموع ۲۰ سال است كه به آموزش اين هنر سنتى براى علاقمندان مى پردازد.
آرا و گرايشهاي خاص : ‏. محمد هادى گلريز خاتمى معتقد است هنرهاى سنتى از متن زندگى روزمره مردم فاصله گرفته و علت آن روزمرگى است: «اكثر مردم گرفتار مشكلات ‏زندگى روزمره خودشان هستند. اين افراد وقتى از جلوى اثر سنتى رد مى شوند، فقط يك تماشاچى هستند. شايد اشيايى كه در فروشگاه ‏هاى هنر هاى سنتى هست به درد زندگى شان نخورد، چون شكل زندگى آن ها عوض شده است. بعضى ها هم علاقه دارند ولى جايى در ‏زندگى شان براى اين آثار وجود ندارد. ولى خيلى از مردم هم هستند كه علاقه مندند و صنايع دستى ايرانى را به عنوان هديه مى برند، يعنى ‏هر هديه كه مى خواهند بدهند، صنايع دستى را به ديگر چيزها ترجيح مى دهند چون معتقدند ماندگارتر است. با اين حال، گلريز خاتمى معتقد است هنور هم عده اى هر چند اندك با هنر سنتى پيوندشان را قطع نكرده اند و همان ها هستند كه از اين هنر ‏حمايت مى كنند: «در اين ۱۰ سال، به اين نتيجه رسيده ام كه جوانان كمتر به اين هنر علاقه دارند، اما هنوز هم تعداد كمى هستند كه هنرهاى ‏سنتى را دوست دارند و به آن پاى بندند.آن ها دوست دارند دكور خانه شان از صنايع دستى پر باشد، نه اجناس لوكس خارجى.» خاتمى همچنين مى گويد: «صنايع دستى جزئى از ماست. حس مى كنيد آشناست و با شما پيوستگى دارد و اين پيوستگى باعث مى شود ‏ايرانى هايى كه خارج از كشور زندگى مى كنند، با هنرهاى سنتى خانه شان را تزيين كنند تا احساس غربت نكنند. اين حس حتى اگر شناخت ‏كافى از اين هنرها هم نداشته باشيد، به شما دست مى دهد. اين نوع هنرها به افراد آرامش مى دهد. وقتى به مراكزى چون موزه ها مى رويد، اگر هيچ شناختى هم از آثار آن نداشته باشيد، احساس ‏آرامش مى كنيد. احساس غرور مى كنيد. مى فهميد كه از هزار سال پيش چه هنرمندانى داشته ايد. اين ها چيزى نيست جز اصالت فرهنگ و ‏هنرى كه مربوط به خودمان است. ما نبايد از اين ايده آل ها دور شويم.»‏
جوائز و نشانها : محمد هادى گلريز خاتمى در ۱۳۷۷ موفق به دريافت نشان درجه يك هنر شد‏
چگونگي عرضه آثار : از فعاليت هاى مهم هنرى محمد هادى گلريز خاتمى مى توان به مرمت و بازسازى تالار خاتم، كاخ مرمر و همچنين بازسازى اتاق خاتم، كاخ سبز و كاخ موزه ‏سعد آباد اشاره كرد. همكارى با پژوهشگاه علوم انسانى در رابطه با واژه نامه خاتم سازى و همكارى با سازمان صنايع دستى در زمينه ‏استاندارد كردن خاتم در ايران از جمله خدمات ماندگار او در زمينه هنرهاى سنتى است. گلريز خاتمى در كار بازسازى خاتم كارى هاى كهن نيز دستى توانا دارد.چه بسا مرمت آثار كهن براى هنرمندى كه درك درستى از مفهوم سنت ‏دارد ،بتواند در خلق آثار تازه نيز الهام بخش برخورد با توليد اثرى باشد كه قرار است در حيطه هنر سنتى ارزيابى شود.هنرمندى كه لزوم تأكيد بر ‏عناصر شكل دهنده سنت قديم را مى داند،آگاه است كه در سنت بيش از آن كه خلاقيت فردى به معناى امروزى آن اهميت داشته باشد،بايد به ‏روايت درست از سنت انديشيد و در حفظ خط ممتد و راه آهسته و پيوسته هنر سنتى، پا سفت كرد. خاتمى شايد با اين نگاه ،بازسازى آثار ‏گذشتگان را به انجام و سرانجام رسانده باشد.يكى از اين بازسازى ها، خاتم كارى كاخ موزه سبز است.خاتم كارى كاخ موزه سبز از جمله ‏هنرهاى نفيسى است كه در اين كاخ ديده مى شود .اين خاتم ها در دفتر كار در طبقه اول كاخ خودنمايى مى كند. در اين اتاق، نخستين چيزى كه بيننده را مسحور مى كند، خاتم هايى است كه هنرمندان عاشقى ثمره تلاش خويش را در اين اتاق به يادگار ‏گذاشته اند. حاصل كار اين هنرمندان علاوه بر خاتم كارى روى ديوارها و درگاهى ها ، ۶عدد چوب پرده خاتم به طول تقريباً ۲مترآذين بخش بالاى ‏پرده هاست. اثاثيه اتاق شامل ميز،صندلى،اشياى روى ميز،كتابخانه مزين به خاتم و قاب عكس است .همچنين يك عدد آباژور به شكل گلدان ‏تزيينى بسيار زيبا و منحصر به فرد كه در گوشه اتاق خودنمايى مى كند. اين استاد خاتم كار ايرانى در نمايشگاه هايى در ميلان و بسيارى از نقاط دنيا به همراه آثارش شركت كرده و در همه مدت فعاليت هنرى اش ‏كوشيده است تا فرهنگ و هنر ايرانى را به فرهنگ هاى ديگر معرفى كند. براى مثال، نمايشگاهى كه در سالن اصلى نمايشگاهى كتابخانه ‏ادبيات بين الملل مسكو برگزار شد، شامل سه بخش كار هاى خاتم كارى اين استاد برجسته بود.در اين نمايشگاه، ۱۵ اثر برجسته خاتمى كه ‏در سال هاى ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲ ساخته شده بود، از جمله تابلو خاتم و مينا و قلمزنى آب طلا با دعاى «و ان يكاد»، قاب خاتم و تابلو قلمزنى هزار ‏چهره، ساعت تمام خاتم بزرگ و قاب خاتم و تابلو مس قلم زنى گل و مرغ مشبك و... به نمايش گذاشته شد. گلزير خاتمى در بخشى از ‏نمايشگاه كارگاه كوچكى داير كرده و عملاً ساخت خاتم را به علاقه مندان نشان مى داد.او هنر خاتم كارى را براى جمعى از علاقه مندان كه در ‏يكى از سالن هاى كتابخانه ادبيات ملل گردآمده بودند، تعريف و تشريح كرد و در مورد چگونگى تهيه تابلو ها و ابزار كار اين هنر توضيحاتى داد.‏

خلاصه : غلامرضا روزي طلب در سال 1307 ، در شيراز به دنيا آمد. وي ابتدا نزد استاد ملك محمدي مشغول به كار شد و بعد از فراگيري تكنيك و روش ساخت خاتم نزد اين استاد جهت كسب مهارت بيشتر به تهران رفت و به عنوان استاد كار خاتم در كارگاه استاد حسين صنيع خاتم انجام وظيفه آثار غلامرضا روزي طلب در نمايشگاه هاي داخل و خارج از كشور مورد استقبال بسياري از هنر دوستان قرار گرفته است.
گروه : هنر
رشته : خاتم كاري
تحصيلات رسمي و حرفه اي : غلامرضا روزي طلب ابتدا در شيراز نزد ملك محمدي مشغول به كار شد ، بعد از فراگيري تكنيك و روش ساخت خاتم از آن استاد -كه ده سال به طول انجاميد-جهت كسب مهارت بيشتر به تهران رفت و به عنوان استاد كار خاتم، در كارگاه استاد حسين صنيع خاتم مشغول شد.
استادان و مربيان : از استادان غلامرضا روزي طلب مي توان به ملك محمدي ،استاد حسين صنيع خاتم نام برد.
آرا و گرايشهاي خاص : غلامرضا روزي طلب شيوه اي تحت عنوان خاتم معرق ارائه داده است، او در اين باره مي گويد: ‹‹ در گذشته من فكر مي كردم كه سي سال است كه دارم خاتم مي سازم و در اين مدت سي سال طرح هاي هندسي آن هيچ فرقي نكرده و همواره يكنواخت مانده است، به اين دليل سعي كردم كه فرمهاي مثلثي شكل را كه به صورت ستاره نمايان مي شود، دگرگون كنم و توانستم با تجربه و فعاليت زياد، تركيب هاي هندسي نقش هاي مينياتوري نويني را در سطح خاتم تلفيق كنم و سپس براي اولين بار انواع كلمات و حروف را نيز در خاتم كاري به كار بردم . آثار غلامرضا روزي طلب در نمايشگاههاي داخل و خارج كشور به نمايش گزارده شده و جوايزي نيز دريافت كرده است. مهمترين اثر او صندوق خاتم بارگاه مطهر حضرت احمد بن موسي -شاه چراغ مي باشد.››
جوائز و نشانها : آثار غلامرضا روزي طلب همواره مورد توجه بوده و اين توانسته جوايزي را در نمايشگاه هاي متعدد بخود اختصاص دهد.
چگونگي عرضه آثار : آثار علامرضا روزي طلب همواره درنمايشگاههاي مختلف داخلي و خارجي عرضه و مورد استقبال هنر دوستان قرار گرفته شده است.

khatam

خاتم:

واژه ای است معرب

its an arabik

سعدی مگر از خرمن اقبال بزرگان

                                   

                                        یک خوشه ببخشند که ما تخم نکشتیم

بدون شرح

یار من باش که زیب فلک و زینت دهر

 

                                          از مه روی تو و اشک چو پروین من است